اگرچه ضرغامي (رئيس سازمان صدا و سيما) در اظهاراتي گفت: رسانه ملي هنوز به مرحله تهيج نرسيده است و اگر كساني علاقه مندند و يا تصور مي كنند كه بايد هم اكنون وارد مرحله تهيج مردم شد، بايد بدانند كه اين نگاه، حرفه اي و رسانه اي نيست»1 اما اصلاح طلبان، همچنان از صدا و سيما به دلايل بيان شده انتقاد كرده و صدا و سيما را شيفته احمدي نژاد معرفي نمودند2 ميرحسين موسوي در جمع دانشجويان دانشگاه آزاد اراك با انتقاد مجدّد از صدا و سيما گفت: «متأسفانه رسانه ملي يكطرفه عمل كرده و من اتكايي به آن ندارم. چرا كه اتكاي من به كساني است كه با فضاي آزاد معتقدند. »3 همچنين مصطفي كواكبيان (دبيركل ّ حزب مردم سالاري ) با اشاره به برنامه هاي صدا و سيما در مورد انتخابات گفت: «عمل و خروجي برنامه هاي صدا و سيما نشانگر عدم تمايل اين رسانه به مشاركت حداكثري مردم است. »4 داريوش قنبري (نماينده مجلس هشتم) نيز در اظهاراتي صدا و سيما را به رسانه تبليغاتي دولت متهم كرد و گفت: «در حال حاضر رسانه، ملي نيست و به رسانه دولتي و رسانه شخصي احمدي نژاد تبديل شده است. »5 ميرحسين موسوي در ميان دانشجويان پرديس ابوريحان دانشگاه تهران در شهرستان پاكدشت نيز با مهم دانستن نقش مردم، در زماني كه رسانه ملي به وظايف خود عمل نمي كند، گفت: «آگاهي ملّت ما مي تواند جبران كننده اين بي مهريها نسبت به كانديداها باشد. »6
مهدي كروبي و ميرحسين موسوي طي نامه هاي جداگانه اي به ضرغامي اعتراض خود را به نحوه انعكاس اخبار اصلاح طلبان اعلام كردند. سيد عزّت الله ضرغامي در گفتگو با ايسنا درباره انتقادات مطرح شده بيان داشت: «پاسخ اين نامه ها را به بعد از انتخابات موكول مي كنم. » وي افزود: «به خاطر مجموعه هيجاناتي كه در جريان انتخابات حاكم است ممكن است نامزدهاي محترم و يا طرفداران آنها در اين فضا مطالبي به ذهنشان برسد و درباره رسانه ملي مطرح كنند؛ اما مهم آن است كه تلاش كنيم در زمينه برگزاري سالم برنامه هاي تبليغاتي نامزدها نهايت بي طرفي را داشته باشيم. اگر مواردي مطرح مي شود، ترجيح مي دهيم پاسخهاي متقابل ندهيم تا سلامت اين فضا حفظ شود. »7
اصلاح طلبان با بزرگنمايي سخنان حجه الاسلام دري نجف آبادي (دادستان كل كشور)، مبني بر نظارت قاطعانه در فرايند تبليغات انتخابات در رسانه ملي8 و سخنان هاشمي رفسنجاني در خطبه هاي نماز جمعه اوّل خرداد و تأكيد ايشان بر لزوم بي طرفي صدا و سيما، 9 شاهدي بر ادعاهاي خود يافتند.
دومين موضوع مانور تبليغاتي اصلاح طلبان، دخالت نيروهاي نظامي در انتخابات بود. اگرچه اصلاح طلبان براي اين مدعاي خود هيچ سندي نيافتند، سخنان برخي فرماندهان نظامي همچون دكتر فيروز آبادي (رئيس ستاد كل ّ نيروهاي مسلح) مبني بر عدم حضور افراد مسن به عنوان كانديدا و سردار جعفري (فرمانده كل ّ سپاه پاسداران) مبني بر فعاليت سياسي بسيجيان عادي را نشانه دخالت نظاميان در امور سياسي قلمداد كردند.
با توجه به اين تحليلهاي ناصواب و ايجاد نگراني كاذب، از سوي اصلاح طلبان كميته اي به نام كميته صيانت از آرا تشكيل گرديد. به همين منظور رايزنيهايي توسط سران اصلاحات انجام شد و سيد محمد خاتمي و ميرحسين موسوي در فروردين 88 ديداري را در دفتر ميرحسين با موضوع كميته صيانت از آرأ انجام دادند. 10
محمدهاشمي رفسنجاني (دبير سياسي حزب كارگزاران) پيرامون برخي پيشنهادها مبني بر تشكيل كميته صيانت از آرا اظهار داشت: «درست است كه قوانين و سازمانهاي مختلف در كشور براي برگزاري انتخابات سالم وجود دارد اما اين موارد، رسمي و قانوني محسوب مي شود و تكليف را از مردم ساقط نمي كند. نظارت مردم براي صيانت از آرا نه تنها ضرورت دارد بلكه اجتناب ناپذير است. »11
حسين مرعشي (سخنگوي حزب كارگزاران) در گفتگو با ايلنا ضمن تأكيد بر حضور مردم بر سر صندوقهاي اخذ رأي بيان داشت: «حضور باشكوه مردم در پاي صندوق رأي، راه را بر هر نوع بدخواهي و انحراف مي بندد. تنها راه صيانت از آرا، حضور باشكوه در پاي صندوق رأي است. »12 همچنين مصطفي تاج زاده (معاون سياسي وزارت كشور دولت اصلاحات) در جمع حاميان موسوي در همدان گفت: « مشاركت مردم مي تواند همانند كميته صيانت از آرا عمل كرده و جلوي تخلفات احتمالي را بگيرد. »13
عليرضا بهشتي (مشاور موسوي) با تأييد لزوم كميته صيانت از آرا گفت: «تشكيل كميته صيانت از آرا و اخلاق انتخاباتي، نمود امروزي امر به معروف و نهي از منكر است. » وي در گفتگو با سايت خبري قلم نيوز با اشاره به سخنان كدخدايي (سخنگوي شوراي نگهبان) مبني بر غير قانوني بودن اين كميته اظهار كرد: «تشكيل كميته صيانت از آرا نه تنها برخلاف قانون نيست بلكه در حمايت قانون است. »14
در همين راستا ميرحسين موسوي و مهدي كروبي در نامه مشتركي به شوراي نگهبان، خواستار گزينش و دعوت از ناظران و معتمدان و اعضاي شعب اخذ رأي، از چهره هاي مستقل و اشخاص شناخته شده و موجه، شدند. 15
ستاد مير حسين موسوي، علي اكبر محتشمي پور را به عنوان مسؤول كميته صيانت از آرا معرفي نمود. وي با بيان اين كه با تمام دستگاههاي مربوطه اتمام حجت كرده ايم؛ گفت: «اگر دستگاههاي مربوطه جلوي تخلفاتي كه ناظران ما گزارش مي كنند را نگيرند، ما با رسانه هاي جمعي در ميان گذاريم. اين بار با هيچ كس شوخي نداريم و اجازه نمي دهيم سرنوشت كشور را يك گروه مخفي در اختيار بگيرد و تغيير بدهد. »16 محتشمي پور در اوّلين كنفرانس مطبوعاتي كميته صيانت از آرا از سازماندهي اين كميته خبر داد و گفت: «با توجه به اين كه بيش از 64 هزار صندوق در 22 خرداد براي اخذ آرا مردم پيش بيني شده است و با توجه به اين كه نمايندگان كانديداها نياز به آموزشهاي لازم قانوني در ارتباط با تكاليف و اختيارات خود دارند، آموزشهاي لازم را به آنها ارائه كرده ايم. »17
وزير كشور دولت موسوي با تأكيد بر اين كه موسوي دغدغه صيانت از آرا را دارد، خاطرنشان كرد: «صيانت از آرا يك اصل اساسي است. » وي با اشاره به اين كه هيچ كس حق ّ كم و زياد كردن رأي مردم را ندارد، گفت: «اين بار نامزدهاي انتخاباتي به خواب اصحاب كهف نمي روند. »18 در همين رابطه فاطمه كروبي (همسر مهدي كروبي) در گفتگو با فارس گفت: «شب انتخابات همه ما و ملّت بيدار خواهيم بود. »19
طرح شبهه در انتخابات كه همواره از سوي رسانه ها و شبكه هاي خبري معاند نظام دنبال مي شد، در حالي از سوي اصلاح طلبان مطرح شد كه حتي برخي از بزرگان آنان به منتفي بودن آن اعتراف كرده اند. سيد محمد خاتمي در گفتگو با نشريه آمريكايي نيوزويك در خصوص احتمال تقلب در انتخابات ايران بيان داشت: «فكر نمي كنم در انتخابات ايران تقلب به معناي خاص كلمه وجود داشته باشد يا بتواند تأثيرگذار باشد. . . خود من در دوران مسؤوليت رياست جمهوري چندين انتخابات را برگزار كردم. اگر چنين چيزهايي هم وجود داشته باشد در مقابل نتايج آن انتخابي كه مردم در آن نقش دارند، متفاوت و ناچيز است. »20 اما با توجه به اوضاع نابسامان اصلاح طلبان و اختلاف ميان نامزدهاي مطرح آنان، زمزمه تقلب در انتخابات از سوي برخي تندروها و افراطيون اين جريان، انتشار يافت.
بسياري از تحليل گران طرح جدّي تقلب در انتخابات و صيانت از آرا توسط اصلاح طلبان را علامت اطمينان صد درصدي آنها به شكست و تلاش براي بهانه جويي پيشاپيش دانسته و بر اين باورند كه اصلاح طلبان حتي اگر يك درصد احتمال پيروزي خود را در انتخابات مي دادند، هرگز اين طور به صراحت سلامت انتخابات را زير سؤال نمي بردند!
آنان در مرحله بعد با اعلام اين كه نهادهاي قانوني متولي نظارت بر انتخابات را قبول ندارند و به تشكيل نهاد نظارتي موازي روي آوردند. اصلاح طلبان بدون توجه به مكانيسم قانوني انتخابات و فرايند نظارت بر آن، كه امكان هرگونه تقلب را منتفي مي كند، بر دامنه ترديد افزودند و از سوي ديگر نظارت استصوابي كه ترجمان حقيقي صيانت از آرا است را بدون استنادات قانوني و استدلالهاي حقوقي به چالش كشاندند. محمدرضا خاتمي (دبيركل ّ سابق حزب مشاركت) در توجيه اين اقدام اصلاح طلبان گفت: « اصولگرايان ممكن است سلامت انتخابات را به خطر بيندازند! ما اوضاع را رصد مي كنيم و اگر در سلامت انتخابات ترديد جدّي وجود داشته باشد اصلاح طلبان تصميم ديگري خواهند گرفت.»21
تشكيل كميته صيانت از آرا واكنشهاي منفي زيادي را نيز دربر داشت. مقام معظّم رهبري در سخناني در خصوص زمزمه تقلب در انتخابات فرمودند:
«كساني كه با ملت ايرانند، جزو ملت ايرانند، توقع دارند ملت ايران به آنها توجه كنند، اينها ديگر عليه ملت ايران حرف نزنند و انتخابات ملت ايران را زير سؤال نبرند. مرتب تكرار نكنند كه آقا اين انتخابات سالم نيست؛ انتخابات، انتخابات نيست. چرا دروغ مي گويند؟ چرا بي انصافي مي كنند؟». 22
پس از سخنان مقام معظّم رهبري در خصوص كميته صيانت از آرا و تشكيك در انتخابات، برخي نمايندگان اكثريت و اقليت مجلس نيز، تشكيل اين كميته را مغاير با قانون دانستند. در همين رابطه علي اصغر يوسف نژاد (عضو فراكسيون اقليت مجلس) گفت: «كساني كه مسائلي همچون كميته صيانت از آرا را مطرح مي كنند نمي دانند كه اجراي هر كاري در كشور به قانون نياز دارد و روند اجراي قانون نيز ارائه موضوع به صورت طرح و لايحه به مجلس و تصويب آن به وسيله نمايندگان مجلس شوراي اسلامي است».23
سيد شهاب الدين صدر (عضو فراكسيون اكثريت مجلس) نيز گفت: «طرح كميته صيانت از آرا بهانه سازي براي دشمنان است تا آزادانه سلامت انتخابات را زير سؤال ببرند». 24
حجه الاسلام كعبي (عضو حقوقدان شوراي نگهبان) در اين رابطه گفت: «دشمنان با طرح شبهه سلامت انتخابات در صدد كمرنگ كردن حضور مردم هستند. »25 آيت الله محمد يزدي (رئيس جامعه مدرسين حوزه علميه قم) هدف تشكيل كميته صيانت از آرا را توجيه شكست در انتخابات براي طراحان آن دانست. 26 همچنين آيت الله سيد احمد خاتمي (عضو مجلس خبرگان) پيشنهاد تشكيل كميته صيانت از آرا را اهانت به نظام اسلامي ارزيابي كرد و گفت: «پيام اين كميته بي اعتمادي به مسؤولان نظارتي و اجرايي است. كانديداها و هواداران آنها بايد بدانند كه در چارچوب نظام اسلامي مي خواهند كانديدا شوند و فعاليت داشته باشند پس در اين راستا بايد مراقب باشند كه با گفتار خود نسبت به نظام بي مهري روا ندارند». 27 اسماعيل كوثري (نايب رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس هشتم) نيز در اين باره گفت: «طرح كميته صيانت از آرا با وجود دستگاههاي نظارتي متعدد همچون شوراي نگهبان، بازرسي ستاد انتخابات كشور و حضور نماينده هاي كانديداها بر سر صندوقهاي رأي، هيچ گونه وجاهت قانوني ندارد. »28
مصطفي پور محمدي (رئيس سازمان بازرسي كشور) در واكنش نسبت به تشكيل اين كميته گفت: «موضوع كميته صيانت از آرا را ناصحيح و غيرموجه مي دانم. خوشبختانه تشكيلات وابزار مناسبي كه براي برگزاري صحيح و دقيق انتخابات و رعايت حقوق عمومي و قوانين داريم كه بايد بخوبي و كفايت از آنها استفاده كنيم، نه آن كه به ساز و كارهاي بدون پشتوانه حقوقي و سؤال برانگيز روي آوريم و بر اتهام آفريني و دغدغه سازي دشمنان بيفزاييم. زيرا شوراي نگهبان، نمايندگان كانديداها و سازمان بازرسي، ابزار قانوني مناسب براي تضمين سلامت انتخابات و رعايت حقوق عمومي هستند در سطوح و مراتب مختلف. »29
آيت الله جنتي (دبير شوراي نگهبان) در واكنش به تشكيك كنندگان در سلامت انتخابات گفت: «يك عده از دوستان كه واقعاً از انصاف بهره اي ندارند، پيشاپيش و در حالي كه هيچ كاري انجام نشده، سلامت انتخابات را زير سؤال مي برند». 30 در همين رابطه كدخدايي (سخنگوي شوراي نگهبان) با غير قانوني دانستن تشكيل كميته صيانت از آرا بيان داشت: «هر نهاد جديدي اگر بخواهد تشكيل شود بايد طبق قانون باشد به همين دليل تشكيل چنين نهاد و كميته اي غيرقانوني است». 31 كدخدايي همچنين در كنفرانس خبري خود گفت: «امكان تقلب وجود ندارد. » وي دليل آن را حضور 3 تا 5 نفر ناظر آموزش ديده شوراي نگهبان در هر شعبه اخذ رأي دانست كه در تمام مراحل انتخابات نظارت دارند. 32 صادق محصولي (وزير كشور) نيز با اشاره به جوّسازيهاي ايجاد شده براي تهديد سلامت انتخابات گفت: «مشاركت گسترده مردم پاسخي محكم به جوّسازيها است. »33محصولي همچنين بيان داشت: «طرح كميته صيانت از آرا سلامت انتخابات سي سال گذشته را زير سؤال مي برد. »34
نردبان تخريب
پس از انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري و روي كار آمدن دكتر محمود احمدي نژاد به عنوان رئيس جمهوري اسلامي ايران، افرادي در دوره يا دوره هاي گذشته شكست خورده و از گردونه رقابت خارج شده بودند، اقدام به نقدهاي تند و گاه غيرمنصفانه نمودند و علي رغم تذكرهاي جدّي مقام معظّم رهبري به اين امر و حمايتهاي صريح ايشان از دولت نهم و شخص رئيس جمهور اين روند را ادامه دادند. نقدهايي كه در سالهاي اخير شكل گرفت، فقط نقد تنها نبود؛ بلكه عمدتاً با سياه نمايي و جنگ رواني، كارنامه درخشان دولت نهم زير سؤال مي رفت. سياست كساني كه اين روند را ادامه مي دادند فقط انتقاد و بزرگ نمايي ضعفها بود و در نقدهاي آنان اثري از عملكردهاي مثبت دولت ديده نمي شد. آنان در يك ائتلاف بزرگ، بي سابقه ترين پروژه تخريب، دروغ، فريب و سياه نمايي را با هدف جلوگيري از تكرار دولت نهم و با به كارگيري تمامي بازيگران داخلي و خارجي، عليه دولت اصولگراي نهم طراحي كردند. تنوع و پيچيدگي اين پروژه به حدي بود كه نشان داد طراحان آن هيچ خط قرمزي را به رسميت نمي شناسند. آنان حتي خواسته يا ناخواسته به تخريب نظام و برخي از اركان اساسي آن روي آوردند و موجبات خرسندي و خوشحالي دشمنان تابلودار نظام را فراهم آوردند. بسياري از اصلاح طلبان به جاي روي آوردن به نقد منصفانه اشكالات و ضعفهاي موجود در حوزه هاي مختلف و از همه مهمتر ارائه راهكار براي حل مشكلات، تلاش كردند تصويري تيره و تار از وضعيت موجود كشور به نمايش بگذارند. بدين ترتيب خلأ بي برنامگي خود را پر نموده و خود را با ترفند حذف رقيب اثبات كنند.
تخريبها عليه دولت نهم اگرچه از زمان روي كار آمدن آن دولت و حتي قبل از آن آغاز شده بود، اما با نزديك شدن ايام انتخابات رياست جمهوري دهم، به اوج خود رسيد. جريانات مخالف دولت از هر موضوعي به عنوان سوژه براي حمله به دولت استفاده مي كردند. سوژه هايي چون پايين آمدن قيمت نفت و عدم توانايي دولت در اجراي پرداخت نقدي يارانه ها، تبليغاتي خواندن طرح تحول اقتصادي، برداشت غيرقانوني از حساب ذخيره ارزي، سخنان رحيم مشايي در مورد اسرائيل، توزيع شام و نهار و سيب زميني در سفرهاي استاني رئيس جمهور، طرح استيضاح وزير كشاورزي و آموزش و پرورش، مطرح ساختن عدم اعتنأ دولت به مراجع تقليد، صندلي اضافه در هيأت دولت براي امام زمان و. . . همه از مواردي بود كه هركدام به تنهايي صفحات گسترده اي از روزنامه هاي مختلف و كانالهاي ماهواره اي را فرا گرفت و از كاهي كوهي ساختند و مدتها ذهن خوانندگان و مخاطبان خود را پر كردند و به بازي گرفتند. حتي از كسالت جزئي پيش آمده براي احمدي نژاد، شايعه اي مبني بر عدم حضور وي در انتخابات آينده به دليل بيماري سخت، ساختند.35
1- آفتاب يزد، 17/2/.1388
2- آفتاب يزد (سيد مجتبي واحدي)، 17/2/.1388
3- همان، 21/2/.1388
4-همان، 23/2/.1388
5- همان.
6- آفتاب يزد، 26/2/.1388
7- همان، 3/3/.1388
8- همان.
9- همان، 2/3/.1388
10- آفتاب يزد، 29/1/.1388
11- همان، 8/10/.1387
12- آفتاب يزد، 9/10/.1387
13- همان، 3/3/.1388
14- همان، 23/1/.1388
15- همان، 14/2/.1388
16- آفتاب يزد، 2/3/.1388
17-همان، 16/3/.1388
18-همان، 11/3/.1388
19- همان.
20- ايران، 31/2/.1388
21- ايران، 19/2/.1388
22- كيهان، 10/2/.1388
23- كيهان، 14/2/.1388
24- همان.
25- ايران، 16/2/.1388
26- كيهان، 11/3/.1388
27- اعتماد، 27/1/.1388
28- همان.
29- كيهان، 9/3/.1388
30- ايران، 15/2/.1388
31- اعتماد، 23/1/.1388
32- ايران، 15/2/.1388
33-همان.
34- آفتاب يزد، 2/3/.1388
35- كيهان، 3/11/.1387